گفتاردرمانی در کودکان ناشنوا

درمان ناشنوایی و مشکلات شنوایی معمولاً با توجه به تکنولوژی‌های پیشرفته مانند کاشت حلزون گوش و سمعک و همچنین روش‌های جراحی مورد توجه قرار می‌گیرد. این تکنولوژی‌ها می‌توانند تأثیر زیادی بر کیفیت زندگی افراد کم‌شنوا داشته باشند، اما توجه به جنبه‌های دیگری مانند گفتاردرمانی در ناشنوایی اهمیت زیادی دارد. این روش‌ها می‌توانند به بهبود توانایی‌های ارتباطی، گفتاری و زبان‌آموزی کودکان و ... کمک کنند. گفتار درمانی از فناوری‌های شنوایی بهره‌مند نمی‌شوند یا به تنهایی کافی نیستند در واقع، درمان جامع و چندجانبه که شامل تکنولوژی‌های شنوایی، گفتار درمانی و آموزش‌های ویژه باشد، می‌تواند به بهبود کلی کیفیت زندگی کودکان کم‌شنوا کمک کند و آن‌ها را در مسیر موفقیت در زمینه‌های مختلف زندگی یاری نماید. ما در این مقاله به بررسی راجع به انواع کم شنوایی و راهکارهای درمانی مناسب می پردازیم با ما همراه باشید.

انواع تقسیم بندی های کم شنوایی و ناشنوایی در افراد

تقسیم‌بندی بر اساس سن ابتلا

1.     کم شنوایی اکتسابی: کم شنوایی که بعد از رشد مهارت‌های گفتار و زبان فرد ایجاد می‌شود. معمولاً به دلایل مختلفی مانند عفونت‌های گوش، آسیب‌ها، یا مشکلات دیگر به وجود می‌آید. اگرچه تأثیر اولیه بر گفتار کم است، اما با گذر زمان، عدم دریافت فیدبک شنیداری ممکن است مشکلات گفتاری به وجود آورد.

2.     کم شنوایی مادرزادی/سرشتی: کم شنوایی که قبل از یا در دوران نوزادی ایجاد می‌شود. می‌تواند در اثر عوامل ژنتیکی یا مشکلات حین تولد ایجاد شود. تأثیر آن بر گفتار و زبان کودک می‌تواند بسیار جدی باشد و نیاز به اقدامات گفتار درمانی زودهنگام دارد.

تقسیم‌بندی بر اساس محل ضایعه:

1.     کم شنوایی انتقالی: کم شنوایی ناشی از مشکلات در گوش خارجی یا گوش میانی. اغلب قابل درمان یا مدیریت با دارو یا جراحی است.

2.     کم شنوایی حسی عصبی: آسیب در گوش داخلی یا عصب شنوایی. ممکن است دائمی باشد و نیاز به وسایل کمک شنیداری یا کاشت حلزون گوش داشته باشد.

3.     کم شنوایی آمیخته: ترکیبی از کم شنوایی انتقالی و حسی عصبی. ممکن است نیاز به درمان‌های مختلف برای هر نوع کم شنوایی به طور جداگانه داشته باشد.

4.     کم شنوایی مرکزی (اختلال پردازش شنیداری مرکزی): مشکلات در پردازش و درک اطلاعات شنوایی در مغز. ممکن است با کم شنوایی حسی عصبی همزمان باشد و یکی از چالش‌برانگیزترین انواع کم شنوایی است. نیاز به برنامه‌های گفتار درمانی خاص و تکنیک‌های آموزشی ویژه دارد.

اقدامات گفتار درمانی:

·        برای کم شنوایی اکتسابی: تمرکز بر بازگرداندن مهارت‌های گفتاری و ارتباطی از طریق تمرینات شنیداری و گفتاری.

·        برای کم شنوایی مادرزادی: آموزش زودهنگام و مداوم در گفتار درمانی برای بهبود مهارت‌های گفتاری و زبانی کودک.

·        برای کم شنوایی حسی عصبی و آمیخته: استفاده از تکنولوژی‌های کمک شنیداری و تمرینات گفتاری برای بهبود توانایی‌های شنیداری و ارتباطی.

·        برای کم شنوایی مرکزی: استفاده از روش‌های آموزشی و گفتار درمانی خاص برای بهبود پردازش شنیداری و توانایی‌های ارتباطی.

کم شنوایی چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص کم شنوایی شامل مراحل مختلفی است که هر یک به نوبه خود نقش مهمی در شناسایی دقیق مشکل و تعیین روش‌های درمانی مناسب دارند. در ادامه، روش‌های رایج تشخیص کم شنوایی را به تفصیل توضیح می‌دهیم:

۱. معاینه فیزیکی توسط پزشک متخصص:

پزشک متخصص گوش، حلق و بینی (ENT) یا متخصص شنوایی‌سنجی با استفاده از ابزارهایی مانند اتوسکوپ گوش را معاینه می‌کند تا مشکلاتی مانند انسداد گوش، عفونت، یا آسیب‌های فیزیکی را شناسایی کند. پزشک همچنین از بیمار درباره علائم، تاریخچه پزشکی، و عواملی که ممکن است بر شنوایی تأثیر بگذارد، سوال می‌کند.

۲. تست‌های غربالگری:

در بسیاری از کشورها، نوزادان بلافاصله پس از تولد تحت تست‌های غربالگری شنوایی قرار می‌گیرند تا مشکلات شنوایی به سرعت شناسایی شود. این تست‌ها معمولاً ساده و سریع هستند و می‌توانند مشکلات شنوایی را در مراحل اولیه شناسایی کنند. این تست‌ها شامل آزمون‌های شنوایی پایه هستند که توانایی شنیدن صداهای مختلف را ارزیابی می‌کنند.

۳. تست‌ها و آزمایش‌های کامپیوتری:

بیمار با هدفون به صداهای مختلف با فرکانس‌های مختلف گوش می‌دهد و متخصص میزان شنوایی را بر اساس پاسخ‌های بیمار اندازه‌گیری می‌کند. مانند تست الکتروآکوستیک که واکنش‌های گوش داخلی به صداها را اندازه‌گیری می‌کند و تست‌های پتس که فعالیت الکتریکی عصب شنوایی و مغز را بررسی می‌کند.

۴. تست‌های متنوع شنوایی:

شامل تست‌های بیشتری برای ارزیابی دقیق‌تر نوع و شدت کم‌شنوایی هستند. این تست‌ها می‌توانند شامل تست‌های زبان و گفتار، تست‌های تطبیقی، و ارزیابی‌های رفتاری باشند. اگر کم‌شنوایی با مشکلات تعادلی همراه باشد، پزشک ممکن است تست‌های تعادل و عملکرد وستیبولار را نیز تجویز کند.

تشخیص زودهنگام و اهمیت آن:

تشخیص زودهنگام کم‌شنوایی بسیار مهم است، به ویژه در کودکان، زیرا می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر رشد گفتار و زبان، تحصیلات، و کیفیت زندگی کلی داشته باشد. در صورت مشکوک شدن به کم‌شنوایی یا تجربه علائمی مانند عدم توانایی در شنیدن صداها یا مشکل در درک گفتار، مهم است که به متخصص شنوایی‌سنجی یا پزشک ENT مراجعه کنید.

تشخیص دقیق و به موقع به پزشک و تیم درمانی این امکان را می‌دهد که برنامه‌های درمانی مناسب را به سرعت آغاز کنند و به بهبود کیفیت زندگی فرد کمک کنند.

گفتاردرمانی چگونه به ناشنوایان کمک می‌کند؟

گفتار درمانی نقش کلیدی در بهبود کیفیت زندگی افراد ناشنوا ایفا می‌کند و به آن‌ها کمک می‌کند تا با چالش‌های ارتباطی مواجه شده و به بهینه‌ترین روش‌ها برای برقراری ارتباط دست یابند. این درمان به ویژه برای کودکان، نوجوانان و بزرگسالان نا‌شنوا بسیار اهمیت دارد. در ادامه به بررسی چگونگی کمک گفتار درمانی به نا‌شنوایان و نقش‌های مختلفی که متخصصان گفتار درمانی در این زمینه ایفا می‌کنند، می‌پردازیم:

۱. درک اثر ناشنوایی بر ارتباط فرد:

گفتار درمانگران برای درک کامل اثر کم‌شنوایی بر توانایی‌های ارتباطی فرد، ارزیابی‌های دقیق انجام می‌دهند. این ارزیابی‌ها شامل بررسی نحوه تأثیر کم‌شنوایی بر گفتار، زبان و مهارت‌های ارتباطی فرد است. گفتار درمانگران به شناسایی و مدیریت تأثیرات اجتماعی و عاطفی نا‌شنوایی بر روابط فرد با دیگران کمک می‌کنند.

۲. تقویت مهارت‌های ارتباطی و بهینه‌سازی نتایج درمانی:

گفتار درمانگران برنامه‌های تمرینی را برای تقویت مهارت‌های گفتاری و شنیداری طراحی می‌کنند. این برنامه‌ها شامل تمرینات برای اختلال تلفظ، درک گفتار و توانایی‌های ارتباطی است. برای کودکانی که از کاشت حلزون گوش استفاده می‌کنند، گفتار درمانگران برنامه‌های خاصی را برای بهبود استفاده از این دستگاه و تقویت مهارت‌های گفتاری و شنیداری ارائه می‌دهند.

۳. گزینش، آموزش و تمرین استراتژی‌های ارتباطی:

گفتار درمانگران استراتژی‌های مناسب برای هر فرد را بر اساس نیازهای خاص او توسعه می‌دهند. این استراتژی‌ها می‌توانند شامل استفاده از تکنیک‌های ارتباطی خاص و به کارگیری تکنولوژی‌های کمکی باشند.

آموزش مهارت‌های ارتباطی: آموزش خانواده و همراهان بیمار درباره استراتژی‌های مناسب برای تعامل با فرد ناشنوا، بهبود کیفیت ارتباطات را تسهیل می‌کند.

۴. ارائه خدمات گفتار درمانی و آموزش خانواده:

گفتار درمانگران خدمات درمانی را به بیماران نا‌شنوا ارائه می‌دهند و برنامه‌های درمانی را بر اساس نیازهای فردی تنظیم می‌کنند. گفتار درمانگران خانواده‌ها را در مورد نحوه تعامل مؤثر با کودک یا بزرگسال کم‌شنوا آموزش می‌دهند و به آن‌ها راهکارهایی برای حمایت بهتر از بیمار ارائه می‌دهند.

۵. ارزیابی و ثبت پیشرفت:

گفتار درمانگران پیشرفت‌های ارتباطی بیمار را با استفاده از تمرین‌های خاص و ارزیابی‌های منظم ثبت می‌کنند تا میزان تأثیر درمان را اندازه‌گیری کنند.  بر اساس نتایج ارزیابی‌ها، برنامه‌های درمانی ممکن است به روز رسانی شوند تا به بهبود مستمر کمک کنند.

۶. معرفی و ارزیابی راه‌های ارتباطی مختلف:

گفتار درمانگران به بررسی و معرفی انواع مختلف راه‌های ارتباطی مانند استفاده از تکنولوژی‌های شنوایی، زبان اشاره و سایر روش‌های ارتباطی مناسب کمک می‌کنند. گفتار درمانگران به ارزیابی و پیشنهاد روش‌های جدید ارتباطی که ممکن است به بهبود ارتباطات فرد کمک کند، می‌پردازند.

مراحل گفتاردرمانی در ناشنوایی شامل چه مراحلی می‌شود؟

گفتاردرمانی برای ناشنوایان شامل چندین مرحله اصلی است که هدف آن بهبود توانایی‌های ارتباطی و گفتاری فرد است. این مراحل به طور کلی شامل موارد زیر می‌شود:

ü    ارزیابی دقیق شنوایی و گفتاری:

تعیین میزان نقص شنوایی و تحلیل توانایی‌های گفتاری و زبانی و استفاده از وسایل کمک شنوایی و تکنیک‌های آموزشی برای تقویت شنوایی و تمرین تولید صداها، تلفظ صحیح و تقویت عضلات مربوط به گفتار.

ü    آموزش مهارت‌های زبان‌شناسی:

 آموزش قواعد و ساختارهای زبانی و گسترش دایره واژگان و استفاده از زبان بدن، اشاره‌ها، و تکنیک‌های دیگر برای بهبود ارتباط با دیگران.

ü    تمرین‌های تخصصی:

تمرین‌های پیشرفته برای بهبود تلفظ، روانی گفتار و بیان درست و استفاده از تمرینات پیچیده‌تر برای تقویت درک شنیداری و پردازش صداها.

ü    آموزش به خانواده و جامعه:

آموزش والدین و خانواده‌ها درباره روش‌های موثر برای حمایت از پیشرفت گفتاری و ارتباطی فرد و افزایش آگاهی جامعه درباره نیازهای ناشنوایان و بهبود تعاملات اجتماعی.

ü    پایش و ارزیابی مجدد:

بررسی میزان پیشرفت در مهارت‌های گفتاری و شنوایی و تطبیق برنامه درمانی بر اساس نیازها و تنظیم و تغییر برنامه: به‌روزرسانی برنامه درمانی بر اساس ارزیابی‌ها و نیازهای جدید فرد.

این مراحل ممکن است بسته به شرایط فرد و نوع نقص شنوایی متفاوت باشد، اما این روند کلی به درمانگران کمک می‌کند تا برنامه‌ای مؤثر و متناسب با نیازهای هر فرد طراحی کنند.

مرکز گفتاردرمانی برای کودکان ناشنوا

یکی از بهترین مراکزی که دارای گفتاردرمانانی با تخصصی در این زمینه میباشند مرکز گفتاردرمانی مهرآفرین در افسریه میباشد. این مرکز با داشتن پرسنلی بسیار تخصصی در این زمینه میتوانند کمک بسیار زیادی را به این بیماران کنند و مقصد حخوبی برای درمان باشند. برای درمان و ارزیابی های توانخشی میتوانید با شماره های درج شده تماس حاصل فرمائید تا از مشاوره تخصصی بهره مند شوید.